Dossier Toerisme

Drie manieren om de grensregio te beleven

14 min leestijd
Drie manieren om de grensregio te beleven

De grensregio laat zich deze zomer op heel verschillende manieren ontdekken. We presenteren u drie toeristische invalshoeken: natuur en wandelen in Wallonie picarde, fietsen langs de Horizonpunten in West-Vlaanderen, en het culturele erfgoed en de landschappen van Cassel en Frans-Vlaanderen.

Wandelen in de natuur van Wallonie picarde

Wie de grensregio te voet wil verkennen, vindt in Wallonie picarde een brede waaier aan landschappen en natuurervaringen. De regio telt twee natuurparken, waar zowel de heuvelzone als de vlakkere Scheldevallei uitnodigen tot rustige ontdekkingstochten.
In het Parc naturel du Pays des Collines krijgen wandelaars hellingen, boswegels en sportieve trajecten voorgeschoteld, met plekken als Les Bassins de Frasnes, Mont de l’Enclus en Bois de la Houppe. In het Parc naturel des Plaines de l’Escaut vind je dan weer open landschappen, observatiepunten en natuurzones zoals Grand Large de Péronnes, Marais d’Harchies, de bossen van Stambruges en Bonsecours en andere groene plekken.

Fietsen langs uitkijkpunten in West-Vlaanderen

Expeditie Horizon nodigt fietsers uit om langs uitkijkpunten tussen Westhoek en Westkust te rijden, met negen torens en uitzichtplekken in Diksmuide, Veurne, De Panne, Koksijde, Nieuwpoort en Middelkerke.
Het concept is eenvoudig en aantrekkelijk: vijf fietslussen leiden bezoekers over het vernieuwde fietsnetwerk Westhoek en Kust, van een compacte route van 32,9 kilometer tot een grote horizonroute van 85,7 kilometer. Zowel recreatieve fietsers aan die een halve dag op pad willen als meer sportieve deelnemers die een langere tocht zoeken.
Je kan onderweg stempels verzamelen aan de uitkijkpunten en deelnemen aan een wedstrijd; die loopt van mei tot en met 30 september 2026, terwijl de routes zelf het hele jaar beschikbaar blijven.

De ijzertoren

De IJzertoren in Diksmuide is een 84 meter hoog vredesmonument en memoriaal voor de Vlaamse soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog in de Westhoek sneuvelden. In de toren huist het Museum aan de IJzer, een interactief museum dat op 22 verdiepingen het verhaal vertelt van oorlog, vrede en Vlaamse ontvoogding. “Nooit meer oorlog!” is het motto van dit museum, actueler dan ooit.

De eerste IJzertoren werd in 1930 ingewijd als gedenkteken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de site een decor voor collaboratie met de Duise bezetter. Daarom werd de toren kort na de Tweede Wereldoorlog in 1946 bij een aanslag opgeblazen. Uit de ruïnes verrees in 1965 de huidige toren. De crypte van de oude Toren staat sinds 2023 op de Unesco-Werelderfgoedlijst. 

De IJzertoren is vandaag een Europese vredessite, waar de geschiedenis van het Belgisch‑Duitse front en de Vlaamse ontvoogdingsstrijd wordt verbonden met een actuele vredesboodschap. Bovenop de toren vind je een wijds panorama over de frontstreek en de Westhoek.

Kijk uit op Frans-Vlaanderen vanuit Cassel

Cassel is een klein maar markant heuvelstadje in Frans-Vlaanderen, dat als een soort balkon boven de Vlaamse vlakte uitkijkt. Het stadje belichaamt de rijke, gedeelde geschiedenis tussen Frankrijk en Vlaanderen.
Cassel ligt op de 176 meter hoge Casselberg en domineert van daaruit de open vlakte van Frans-Vlaanderen. Bij helder weer reikt het panorama tot aan de Belgische kust en zie je in de verte plekken als Duinkerke, Ieper en Poperinge. Die hoge positie gaf Cassel een lange militaire en strategische rol in de Nederlanden. 
In de Romeinse tijd had de heuvel als castellum een strategische functie in het netwerk van heirbanen. Later, in de middeleeuwen en de vroegmoderne tijd, werd de omgeving van Cassel het decor van verschillende veldslagen, waaronder de slag bij Kassel in 1328 en de slag in de vlakte van de Peene in 1677, die de politieke lotsbestemming van Frans-Vlaanderen als Franse provincie bezegelden.
In de kern van het stadje ligt de met kasseien belegde Grand Place, omringd door oude huizen, estaminets en historische herenhuizen. Het Noble Cour, een 16de-eeuws Vlaams gebouw aan het plein, huisvest vandaag het Musée de Flandre, dat zich richt op de presentatie van Vlaamse kunst en cultuur.
Frans-Vlaanderen, waarvan Cassel deel uitmaakt, is het deel van het historische graafschap Vlaanderen dat in 1678 bij Frankrijk werd ingelijfd en dat vandaag grotendeels samenvalt met de Franse Westhoek in het departement Nord. Deze regio noemt zichzelf “Coeur de Flandre”, het “Hart van Vlaanderen”, een rurale cultuurstreek met uitgestrekte akkers, gerestaureerde boerderijen en vele kleine dorpen waar erfgoed en lokale tradities centraal staan. Hier vind je authentieke estaminets, kleinschalige musea en lokale feesten.

Het Musée de Flandre

Het Musée de Flandre in Cassel is een museum dat zich volledig toelegt op de kunst en cultuur van Vlaanderen, van de late middeleeuwen tot vandaag. De kern van de collectie bestaat uit schilderijen, prenten, beelden en gebruiksvoorwerpen uit de Vlaamse kunsttraditie, met een sterke focus op de 16de en 17de eeuw. Bezoekers vinden er werken van bekende en minder bekende meesters uit de Lage Landen, maar ook volkskunst, religieuze objecten en stukken die het dagelijkse leven in historisch Vlaanderen oproepen. Zo plaatst het museum topstukken naast alledaagse getuigenissen.

Het Musée de Flandre werkt thematisch: vaste presentaties worden regelmatig herschikt en aangevuld met tijdelijke tentoonstellingen rond specifieke thema’s, kunstenaars of historische momenten. Die tentoonstellingen leggen vaak de nadruk op de relatie tussen Frans-Vlaanderen en de rest van het Vlaamse en Nederlandse cultuurgebied, bijvoorbeeld door te tonen hoe motieven uit Antwerpen, Brugge of Gent weerklinken in kunst en ambacht in Cassel en omgeving.  Ook het gebouw is bijzonder. De zalen liggen rond een binnenhof, met zicht op de daken van de stad, de geplaveide straten en het heuvelachtige landschap rondom. 

De tijdelijke expo “Tout ange est terrible” in het Musée de Flandre brengt een selectie foto‑ en videowerken van de Belgische kunstenares Marie‑Jo Lafontaine, met een scherpe blik op macht, emoties en kwetsbaarheid. De tentoonstelling is te zien tot 27 september 2026.

Artpenteurs

Artpenteurs verandert deze zomer de grensstreek tussen Heuvelland en Frans-Vlaanderen in een openluchtmuseum. Van 1 juni tot en met 31 oktober 2026 ontdek je elf tijdelijke kunstwerken die verspreid staan in het glooiende landschap. Midden in een bos, langs een holle weg of bij een vijver: overal duikt onverwachts een artistieke ingreep op die je anders naar de omgeving doet kijken.

Al wandelend of fietsend volg je een uitgestippeld parcours door de regio Cœur de Flandre, waarbij kunst, natuur en erfgoed in elkaar overvloeien. De installaties zijn gratis en vrij te bezoeken en vormen een ideale aanleiding voor een daguitstap met het gezin, met vrienden of in groep.